Pagode, Pijler en Parel: inspirerende wegwijzers
In 2009 heeft Varkansen drie ontwerpateliers georganiseerd met als doel prikkelende toekomstrichtingen en concrete voorbeelden voor een duurzame varkenshouderij op te leveren. Hierin werd steeds de spanning tussen vernieuwing en haalbaarheid opgezocht. De ateliers laten zien dat het ontwerpen van een duurzame varkenshouderij kan en dat er genoeg partijen zijn die zich hard willen maken voor het naar de praktijk vertalen van de ontwerpen of onderdelen ervan.
Hier zijn vervolgens een aantal deeloplossingen uit gehaald. Deze oplossingen spelen tegelijkertijd in op verschillende behoeften. Denk aan een doorloopstal voor vleesvarkens of een varkenstoilet. De deeloplossingen kunnen samen een bedrijf vormen.
Wij hebben in drie ontwerpen drie combinaties van oplossingen uitgewerkt: De Pagode, De Pijler en De Parel. De ontwerpen laten zien dat er voor verschillende typen varkensbedrijven mogelijkheden zijn om de productie verder te verduurzamen. Mogelijkheden op het gebied van huisvesting van varkens, omgang met voer, energie, mest en mineralen, en verbinding met de omgeving. Zo laten we zien dat er meer wegen leiden naar Rome. Duurzaamheid is maatwerk, voor ondernemer en omgeving.
Reacties van deelnemers ontwerpateliers
“De aanpak in de ontwerpateliers liet ons kijken naar de problemen die anderen met de varkenshouderij hebben. Zo heb ik nog nooit naar de sector gekeken. Dit was heel verhelderend en waardevol.” - Gerard Holleman, varkenshouder
“Het ontwerpatelier van Varkansen was bijzonder omdat we echt out-of-the-box naar bestaande vraagstukken hebben gekeken. Twee dagen lang hebben we gestoeid met vragen als: wat is duurzaam? Voor wie doe je dat? En wat betekent dat voor een varkensbedrijf? Dan ga je anders naar oplossingen kijken. Twee dagen niet bezig zijn met de oplossingen maar met de vragen, zorgt ervoor dat je op de derde dag echt anders naar de materie kijkt. En met oplossingen komt die je van tevoren niet had bedacht.” - Mechie Beurskens, Gemeente Sint Anthonis
"We zijn tot de kern doorgedrongen van wat goed is voor een varken, voor de mens en voor de omgeving. Daardoor zijn we een slag dieper gegaan. We denken hier na over de binnen- en de buitenkant, het systeem zelf en de omgeving. Dit geeft samenhang in de ontwerpen. Het klopt met elkaar. Elk idee wat erbij komt, kan ik zo in het ontwerp plakken. Ik geloof er in, het zit goed." - Eric Douma, varkenshouder
"We zijn al 5 jaar bezig met plannen voor de verplaatsing van ons bedrijf. Je gaat steeds bewuster nadenken wat je wilt. En juist het verduurzamen op alle aspecten tegelijk – de samenhang tussen dingen – sprak me aan. Ik heb in het ontwerpatelier veel goede ideeën opgedaan. Daar wil ik nu mee aan de slag. En ik hoop dat ik andere partijen mee krijg." - Marijke Nooijen, varkenshouder
Anderen over Varkansen
De resultaten van Varkansen zijn in april 2010 gepresenteerd aan minister Verburg en de sectorpartijen. Na afloop van de presentatie was er ruim de tijd voor commentaar van de aanwezigen. Hieronder in het kort wat reacties die we hoorden.
Verburg, demissionair minister LNV: "Deze systeeminnovaties zijn de volgende stap in mijn duurzaamheidsagenda", aldus Verburg. Ze legt nadruk op innovatief ondernemerschap, de transparante betrokkenheid van het bedrijf met zijn omgeving en het verminderen van voedselverspilling. "We stellen ons te weinig de vraag hoe dat minder kan worden". De varkenshouderij kan een nog belangrijker rol spelen in het opwaarderen van deze reststromen. Verburg roept de ketenpartijen en NGO's op om initiatieven te ondersteunen. Ook LNV zal innovatieve initiatieven voor het verduurzamen blijven ondersteunen.
Dales, directeur Dierenbescherming: Dales geeft aan dat de Dierenbescherming en LTO de lijn van Comfort Class door gaan trekken met Varkansen. Maar dan moet ook LNV wel snelheid blijven maken. "Lef Namens Verburg in plaats van Langzaam Naar Verbetering" zo stelt hij.
Akkerman, Natuur en Milieu: Sluit zich bij Dales aan. Hij heeft waardering voor de goede vergezichten, maar wil het NU gaan toepassen. Samen met WUR wil hij koplopers als 'De Hoeve' bezoeken om te zien wat zij ermee kunnen doen. Samen met LTO gaan zich inzetten om meer varkenshouders en andere partijen te betrekken. Natuur en Milieu roept op de koplopers vol te steunen.
Goebbels, COV: Goebbels geeft aan dat de ontwerpen misschien voor morgen zijn, maar dat de betrokkenen er nu al mee aan de slag moeten. Hij hoopt dat we met nieuwe technieken ook toe kunnen groeien naar een situatie waar "swill geen vies woord meer is". Hij pleit voor hoogwaardige voeding die de slachterijen tegen een eerlijke prijs zal afzetten.
Flipse, NeVeDi: Flipse onderschrijft het streven naar duurzaam voer, waarbij voerveiligheid en kwaliteit niet ter discussie komen staan. Sluiten van kringlopen en tegengaan van antibiotica resistentie zijn de grote uitdagingen.
Thus, Rabobank: Thus onderstreept de trots die uit de ontwerpen spreekt. Want trots en betrokkenheid, gekoppeld aan realisme zijn sleutels naar een duurzame toekomst. Duurzaam met nog een extra P, de P van Pleasure.
Annechien ten Have, LTO: Annechien ziet verduurzamen als "een sneeuwbal die niet meer kan stoppen." Met inzet en doorzettingsvermogen gaan we hier mee verder. Samen met WUR organiseren we Wroeten met Varkansen bijeenkomsten. Uiteindelijk hoopt ze op een varkenshouderij die zo transparant is dat mensen in de winkel kunnen vragen naar "het karbonaadje van Annechien".